06/05/2009
TEİS2009-64
T.C.
SAĞLIK BAKANLIĞI
İLAÇ VE ECZACILIK GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ'NE
ANKARA
Konu: Ecza Depoları ve Ecza Depolarında Bulundurulan Ürünler Hakkında Yönetmelik'te değişiklik talebi hk.
Bilindiği üzere ecza depoları 984 sayılı Kanuna ve bu kanuna istinaden çıkarılmış olan 23852 sayılı “Ecza Depoları ve Ecza Depolarında Bulundurulan Ürünler Hakkında Yönetmelik” in 9.maddesine istinaden eczanelere “toptan” ilaç satışı yapmak üzere kurulmuş işletmeler olup, ecza depoları özellikle son dönemlerde ödeme güçlüğüne ve temerrüde düşen eczanelere mevzuatta herhangi bir düzenleme olmamasından aldıkları güçle ilaç akışını keserek borç ödeme imkanlarını ortadan kaldırmakta ve yasal faiz oranından çok yüksek oranlarda bileşik faiz uygulayarak tahsil etmekte ve bu eczanelerin faaliyetlerinin durmasına neden olmaktadırlar.
Sendikamızca hazırlanan Ecza Depoları ve Ecza Depolarında Bulundurulan Ürünler Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılması yönünde yönetmelik değişikliği önerisi hakkındaki rapor ekte bilginize sunulmuş olup, üyelerimizin ve meslektaşlarımızın hukuka aykırı uygulamalar sonucu uğradığı mağduriyetin giderilmesi ve bir daha yaşanmaması amacıyla hazırlanmış yönetmelik değişikliği talebinin hayata geçirilmesi için gereğini bilgilerinize arz ederim.
Ecz. Nurten SAYDAN
Tüm Eczacı İşverenler Sendikası
Genel Başkanı
ECZA DEPOLARI VE ECZA DEPOLARINDA BULUNDURULAN ÜRÜNLER HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI YÖNÜNDE YÖNETMELİK DEĞİŞİKLİĞİ ÖNERİSİ HAKKINDAKİ RAPOR
Ecza depoları 984 sayılı kanun ve bu kanuna istinaden çıkarılmış olan 23852 sayılı “Ecza Depoları ve Ecza Depolarında Bulundurulan Ürünler Hakkında Yönetmelik” in 9.maddesine istinaden eczanelere “toptan” ilaç satışı yapmak üzere kurulmuş olan işletmeler olup, 3359 sayılı kanun ile Sağlık Bakanlığı'nın Görevleri Hakkındaki Kararname'ye ve diğer yasal mevzuata göre faaliyetleri, çalışma alanları ve şekli Sağlık Bakanlığı'nın denetim ve gözetiminde olup, kar oranları da 30 Haziran 2007 tarih 26568 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan “Beşeri İlaçların Fiyatlandırılmasına Dair Bakanlar Kurulu Kararı” ile belirlenmiştir.
Sözkonusu Bakanlar Kurulu Kararı'nın 7.maddesi ile ecza depolarının kar oranları %9 ila %2 arasında kademeli oranlarda belirlenmiş olup, Kararda belirtilmemiş olmakla birlikte ecza depoları ilaç firmalarından ürün fazlası, ciro ve kota primi adları altında ek iskontolar da alarak faaliyetlerini sürdürmektedirler.
Ecza depoları ilaç firmalarından aldıkları vadelere bağlı olarak kendilerince belirledikleri vadelerle eczanelere “Beşeri İlaçların Fiyatlandırılmasına Dair Bakanlar Kurulu Kararı” ile belirlenen eczacı kar oranları (iskonto oranları) ile ilaç temin etmekte olup eczanelerce temin edilen bu ilaçlar %95 oranında Sosyal Güvenlik Kurumu ile Kamu kurum ve kuruluşlarına fatura edilmekte , bu kurumların geri ödemelerinde yaşanan gecikmeler sonucunda da ecza depolarından alınan ilaçların vadeleri içinde ödenmesinde özellikle son üç yıldır sorunlar yaşandığı için de ecza depolarınca eczanelere çeşitli yaptırımlar uygulanmaktadır. Bu yaptırımlar:
1-) İlaç geri alımı : Ecza depoları eczanelerin vadesinde ödeyemediği borçlara karşılık borçlu eczanede bulunan ilaçları, eczaneye sattıkları şartlarda geri almayıp, ilaç firmalarından aldıkları şartlarda (depocu karı, ciro primi, kota primi vb. karlılıkları düşerek ) geri almaktadırlar.
İlâçlar ve Ecza Deposunda Bulundurulan Ürünler İle İlgili İyi Dağıtım ve Muhafaza Uygulamaları Kılavuzu'nun “IX-İadeler” başlığına istinaden yapılması gereken bu işlemlerde eczacılar hasar görmemiş ve raf ömrü kabul edilebilir süreler içinde olan ürünleri iade etmelerine rağmen depodan aldıkları bedelden daha düşük bir bedelle depoya geri iade etmekte ve haksız bir şekilde zarara uğramaktadırlar.
2-) İskonto iptali :Eczanelerin ödeme vadesi geçen borçlarına ait alım yaptığı ilaçların faturalarında yapılan eczacı iskontoları, ödeme güçlüğü içine düşüldüğü tarihte bu eczacılara borç olarak fatura edilmekte, ödeme güçlüğü içine düşen bu eczanelere ödeme güçlüğü içine düştüğü tarihten itibaren de kesilen faturalarda ürün fazlası vb. iskontolar yapılmamakta, sadece peşin satış yapılarak ekonomik anlamda zor duruma düşmüş eczacıların borçlarını ödeme ve faaliyetlerini sürdürebilme imkanları azaltılmaktadır.
3-) Vade farkı uygulaması : Eczanelerin aldıkları ilaçların karşılığı olarak ecza depolarına verdikleri belirli tarih aralıklı sıralı çek veya senetlerin ödenmemeye başlaması (temerrüde düşülmesi , yasal takibe başlanması) durumunda borçlu eczanenin vadesi geçen borcuna vade tarihi yerine fatura tarihinden itibaren yıllık %25 ila % 60 arasında değişen oranlarda vade farkı uygulanmaktadır.
Mevzuatımızda vade farkı uygulamasına ilişkin bir yasal düzenleme olmamakla birlikte yürürlükte olan hukuk kurallarına göre de vade farkının talep edilebilmesi için tarafların vade farkını yazılı bir şekilde kararlaştırmış olmaları gerekmektedir.
Ecza depolarının hangi oranda olursa olsun önceden yazılı olarak sözleşme ile belirlenmediği müddetçe vade farkı uygulamasının yasal dayanağı bulunmamaktadır.
Kaldı ki özellikle son yıllarda ecza depolarının uyguladığı vade farkları İlaç fiyat kararnamesinde belirtilen kar oranlarının haricinde ecza depolarının bilançolarına yansıyan önemli bir gelir kalemi halini almış olup, mevcut uygulama ecza depolarının kar oranlarını belirleyen mevzuata da aykırıdır.
Eczanelere yönelik olarak yapılan vade farkı uygulaması eczanelerin faaliyetlerini sürdürmelerini güçleştirmekte, uygulanan vade farkı yüzünden borcunu ödeyemeyen eczaneler kapanmakta ve eczacılar borçlarını ödeyebilmek için menkul gayrı menkul tüm varlıklarını ve birikimlerini tüketerek iş yerlerini de kaybetmek suretiyle borç ödemeye mahkum olmaktadırlar.
4-) Teminat alınması: Kurumların ödeme gecikmeleri yüzünden borcunu ödeyemeyen eczanelerle ecza depolarının yaptığı görüşmelerde bu eczanelere ilaç akışının devamının sağlanması için ecza depolarınca gayrı menkul ya da menkul rehni ve/veya ipoteği istenmekte, alınan teminat piayasa değeri yerine icra değeri üzerinden mevcut borca mahsuben kullanılarak eczacının varlıkları azaltılmakta ve borcunu ödeme gücü ortadan kaldırılmaktadır.Bu durumdaki eczanelerin faaliyetlerini devam ettirmeleri mümkün olmadığından eczaneler kapanmak zorunda kalmaktadır.
5-) Ekranın karartılması: Ödeme güçlüğü içine düşen eczaneye ecza deposundaki bilgisayarda yer alan bu eczaneye ait müşteri ekranı karartılarak ilaç akışı durdurulmakta ve bu eczanenin normal faaliyetlerine devam etmesi ve borcunu ödemesi imkansız hale getirilmektedir.
Bilindiği üzere eczaneler Sosyal Güvenlik Kurumu dahil kamuya kestikleri faturalarda vade farkı vb. gecikme bedeli tahsil etmediğinden; eczanelere hukuka aykırı olarak tek yanlı olarak uygulanan yukarıda kısaca izah ettiğimiz yaptırımların tamamı eczanelerin faaliyetlerini sürdürmelerini güçleştirmekte ve tüm bu yaşananlar ilaç eczacılık hizmetinde aksamalara neden olmaktadır.
Bakanlığınızca 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun 3.maddesi k bendi ile Sağlık Bakanlığı'nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 43. maddesindeki yetkiye istinaden ilaç ve eczacılık hizmetinin kesintisiz devamını sağlamak üzere, hukuka aykırı uygulamaların önlenmesi amacıyla;
ECZA DEPOLARI VE ECZA DEPOLARINDA BULUNDURULAN ÜRÜNLER HAKKINDA YÖNETMELİĞİN 12. MADDESİ AŞAĞIDA YER ALAN ŞEKİLDE YENİDEN DÜZENLENMELİDİR:
MEVCUT HALİ:
Mecburi olarak görülecek hizmet
Madde 12- Bakanlıkça belirlenen veya belirlenecek olan listede yer alan ve bulundurulması halk sağlığı için hayati önemi haiz olan ürünlerin üretimlerine veya ithaline devam edildiği müddetçe, bulundukları ildeki en az beş eczaneye yetecek miktarda ecza depolarında stok yapılması ve talep edilen yerlere uygun şartlarda ve en kısa sürede ulaştırılması için her türlü tedbirin depolarca alınması mecburidir.
DEĞİŞİK HALİ (ÖNERİMİZ) :
Mecburi olarak görülecek hizmet
Madde 12- Bakanlıkça belirlenen veya belirlenecek olan listede yer alan ve bulundurulması halk sağlığı için hayati öneme haiz olan ürünlerin üretimlerine veya ithaline devam edildiği müddetçe, bulundukları ildeki en az beş eczaneye yetecek miktarda ecza depolarında stok yapılması ve ecza deposunda mevcut olan tüm ilaçların talep eden eczanelere ve mevzuatta belirtilen yerlere uygun şartlarda ve en kısa sürede kesintisiz olarak ulaştırılması için her türlü tedbirin depolarca alınması zorunludur.
Bu hizmetin görülmesi esnasında; yasal takibe uğrayarak Borçlar Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu'na göre faiz ödemesi gereken halde bulunan eczanelere uygulanacak faiz oranı, 3095 sayılı yasanın 1.maddesinde belirtilen, Merkez Bankasının kısa vadeli işlemlerde öngördüğü yıllık reeskont faiz oranından fazla olamaz, kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken bileşik faiz yürütülemez.
Belgeye bağlanmamış borçlarda fatura bedelinin vadesinde ödenmemesi durumunda ise ancak taraflar arasında önceden yazılı bir sözleşme ile belirlenmiş olması durumunda vade farkı uygulanabilir.
YASAL DAYANAKLAR:
3359 SAYILI SAĞLIK HİZMETLERİ TEMEL KANUNU:
3.maddesi k bendi:
Koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici hizmetlerde kullanılan ilaç, aşı, serum ve benzeri biyolojik maddelerin üretiminin ve kalitesinin teşvik ve temini esas olup, her türlü müstahzar, terkip, madde, malzeme, farmakope mamülleri, kozmetikler ve bunların üretiminde kullanılan ham ve yardımcı maddelerin ithal, ihraç, üretim, dağıtım ve tüketiminin, amaç dışı kullanılmak suretiyle fizik ve psişik bağımlılık yapan veya yapma ihtimali bulunan madde, ilaç, aşı, serum ve benzeri biyolojik maddeler ile diğer terkiplerin kontroluna, murakabesine ve bunların yurt içinde ve yurt dışında ücret karşılığı kalite kontrollerini yaptırmaya, özel mevzuata göre ruhsatlandırma, izin ve fiyat verme işlerini yürütmeye Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı yetkilidir.
SAĞLIK BAKANLIĞI'NIN TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME:
Madde 11 - İlaç ve Eczacılık Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır :
a) Sağlık hizmetlerinde kullanılacak ilaçların imalini, ithalini ve piyasaya arz şekillerini izne bağlamak, ilaçların kaliteli olarak uygun fiyatlarla ve sürekli bir şekilde halka ulaşmasını sağlamak, bu amaçla gerekli kontrolleri yapmak,
b) Farmasötik ve tıbbi madde ve müstahzar üreten yerlerin, dağıtım ve depolama üniteleri ile eczanelerin açılış ve çalışmalarının esaslarını tespit etmek, gerekli denetimleri yapmak,
Madde 43 - Bakanlık, kanunla yerine getirmekle yükümlü olduğu hizmetleri tüzük, yönetmelik, tebliğ, genelge ve diğer idari metinlerle düzenlemekle görevli ve yetkilidir.
TÜRK TİCARET KANUNU:
Madde 1461 - Bu kanunda ve diğer ticari hükümlerde geçen (Kanuni faiz) veya (Nizami faiz) tabirleri, temerrüt durumu mevcut olduğu takdirde 9 uncu maddenin ikinci fıkrasında, diğer hallerde ise birinci fıkrasında tanzim olunan faiz manasına gelir.
Bu düzenleme ile Kanuni faizin; miktarı kanunla belirlenen anapara ve temerrüt faizini ifade ettiği hükme bağlanmıştır.
BORÇLAR KANUNU :
72. maddesine göre Kanuni anapara faizi oranı, 103.maddesine göre de Kanuni temerrüt faizi oranı %5 olarak sınırlandırılmış olup, 104. maddesinin son fıkrasına göre; Geçmiş günler faizinin tediyesinde temerrüt sebebi ile faiz yürütülemeyeceği hükme bağlanmıştır.
113. maddesinin II.nci bendinde ise; Asıl alacak tahsil edilirken faiz hakkı saklı tutulmamışsa artık faiz talep edilemeyeceği hükme bağlanmıştır.
3095 SAYILI KANUNİ FAİZ VE TEMERRÜT FAİZİNE İLİŞKİN KANUN :
1.maddesi;
Borçlar Kanununa ve Türk Ticaret Kanunu’na göre faiz ödenmesi gereken hallerde, miktarı sözleşme ile tespit edilmemişse bu ödeme, yıllık, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranı üzerinden yapılır.
2.maddesi :
Bir miktar paranın ödenmesinde temerrüde düşen borçlu, sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça, geçmiş günler için 1 inci maddede belirlenen orana göre temerrüt faizi ödemeye mecburdur.
3. maddesi:
Kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemez.
Şeklinde olup, kanuni faiz ve temerrüt faiz oranları için sözleşme ile belirlenen bir oran yoksa uygulanacak üst sınır yasal olarak belirlenmiş olup, Kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken bileşik faiz uygulanamayacağı hükme bağlanmıştır.
YARGITAY İÇTİHATLARI BİRLEŞTİRME HUKUK GENEL KURULU KARARI:
24 Aralık 2003 Tarihli Resmi Gazete’ nin 25326 nolu sayısında yayınlanan Yargıtay İçtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulu Kararı (Esas No: 2001/1 Karar No: 2003/1):
“Taraflar arasında yazılı şekilde yapılmamış olmakla birlikte geçerli sözleşme ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda faturalara (bedelin belli bir sürede ödenmemesi halinde vade farkı ödenir) ibaresinin yazılarak karşı tarafa tebliği ve karşı tarafça TTK.nun 23/2. maddesi uyarınca sekiz gün içinde itiraz edilmemesi halinde bu durum sadece fatura münderecatının kesinleşmesi sonucunu doğurup vade farkının davalı yanca kabul edildiği ve istenebileceği anlamına gelmeyeceğine 27.06.2003 tarihli ilk toplantıda üçte iki çoğunlukla karar verildi.”
